چند وقت پیش در یک مکالمه، از دوستی ضرب‌المثلی شنیدم:

شتر سواری دولا دولا نمی‌شه…

طی این مدت گاه به ذهنم می‌رسید که زبان انسان چه ظرفیتی دارد! می‌توان همین‌قدر کوتاه حرف دلت را زد. نکته‌ی مهم این است که ضرب‌المثل مختص زبان فارسی نیست و در دیگر زبان‌ها نیز ضرب‌المثل‌ها بسیارند.

اما دلیل این استفاده‌ی مکرر از عباراتی چنین ساده چیست؟ چرا این‌قدر جهانشمول است؟

می‌توان فرض کرد که ضرب‌المثل آینه‌ی روان جمعی یک ملت است که در آن جریان‌های اصلی ناخودآگاه و خودآگاه آن اجتماع انعکاس می‌یابد.

من نیز که به دنبال فهم این نیروها در بطن روان جمعی ایرانیان بودم، کتابی سفارش داده‌ام که تلاش کرده معروف‌ترین ضرب‌المثل‌های ایران را گردآورد:

کتاب ضرب‌المثل‌های معروف ایران +

در مقدمه نویسنده می‌گوید:

ضرب‌المثل‌های هر ملت نشان دهنده‌ی افکار و روحیات آن ملت است و جامعه شناسان از این رهگذر می‌توانند به ویژگی‌های روحی و اخلاقی یک جامعه پی ببرند.

در مدخل امثال و حکم تلاش کرده‌ام شرحی حداقلی از مفهوم و کاربرد ضرب‌المثل بدهم.